O curto texto do evanxeo de hoxe atribuído a Marcos agacha en si na súa brevidade fonduras misteriosas e conmovedoras. Semellantes ás que adoitamos asociar coa vivencia do mar fondo e inmenso, onde ocorre a escena de hoxe.    Voume limitar a facer só algún, tamén curto, comentario, que poida servir quizais para unha mellor comprensión da mensaxe que se nos anuncia. Pois nós vivimos tamén á beira do mar e sabemos algo da súa grandiosidade, do seu perigo e dos temidos  e violentos fenómenos que se producen cando o vento e as ondas do mar se enfrontan conxuntamente á cativeza humana. Respecto hai que lle ter sempre ó mar. Malia ser el por outra parte  abondosa fonte de posibilidades e de vida.
    No centro da escena está evidentemente Xesús, aínda que semelle non estalo polo menos durante o tempo en que está a botar unha cabezadiña na barca. É o Xesús amigo de pecadores e de pescadores, pois el sempre estará alí onde haxa xente precisada de compañía e de compaixón. O cansazo tamén o acompaña a el. Sabemos que Xesús estaba durante o día á disposición da xente necesitada e marxinada e que pola noite dedicaba aínda abondoso tempo á conversa tranquila e a soas co seu pai benquerido.
    Durante o día era moi forte no seu corazón o lume interior que o levaba e empuxaba a manifestar a todos a boa mensaxe, chea de consolo, alegría e esperanza. Mais hoxe, “á tardiña” (tal como o comenta o texto evanxélico), proponlles Xesús ós discípulos deixar a concorrencia da xente para se trasladaren á outra banda do mar, algo así coma se fose navegar polo mar desde o noso Vigo a Cangas. Era un bo momento, próximo xa ó solpor, para que Xesús botase unha soneca. Falta lle faría tralas tarefas do día. Alí o vence axiña o sono, deitándose sobre un cabezal na popa da lancha. Sono fondo tamén o de Xesús, semellante ás fonduras do mar que ó comezo o arrola mansamente coas ondas. As ondas que logo se encrespan non chegan a perturbar a paz infinita dun Xesús que durme tranquilo, sentíndose como se sente sempre benquerido polo seu Pai do ceo. No quente colo do seu Pai-Nai, dorme Xesús confiado e seguro.
    Marabilloso sería poder dispor hoxe dun vídeo que reflectise esa actitude confiada e serena dun Xesús que dorme así, tranquilo coma un neno, na popa dunha lancha amiga. Por moito ruído de voces e berros que haxa arredor dun neno que dorme, sabemos que non é doado espertalo do seu sono tranquilo e confiado. Para el seus pais son coma deuses, todopoderosos e bos sen límites. Non teñen nada que temer.
    No caso de Xesús, é moita desde logo a entrega que o Pai lle pide ó seu fillo benquerido no anuncio e na práctica da boa nova, mais el é ben consciente de que está nas boas e seguras mans do Pai. Do mesmo xeito que os nenos sacoden e escorrentan medos e pantasmas, deixando que o sono e os soños veñan a eles desde a plataforma segura do colo dos seus pais, así ocorre con Xesús. Con razón lles dirá nalgún momento ós seus discípulos: “Se non vos facedes coma nenos, non entraredes no reino dos ceos”.
    Se queremos, pois, durmir e soñar en paz, teremos que aprender tamén a vivirmos en paz con nós mesmos, cos demais e, polo tanto, co Deus pai de todos. É dicir, teremos que chegar a acadar aquela “confianza básica”, tamén a nivel relixioso, da que falan os psicólogos a nivel simplemente humano e que tan necesaria é para o desenvolvemento da nosa vida.
    O mar era no imaxinario dos tempos de Xesús un lugar onde habitaban os monstros, os monstros mariños, que poderían pór en perigo ós que se achegaban a el. Foi esta ameaza, propiciada polos ventos enfurecidos, a que encheu de inseguridade e angustia ós compañeiros de Xesús que non podían comprender como o seu mestre podía estar aínda tan tranquilamente durmido tendo como leito unha lancha fortemente azoutada polo turbillón.
    Os discípulos de Xesús están, efectivamente, atenazados polo medo e vano estar tamén trala intervención de Xesús, aínda que entón os vaia afectar un tipo de medo moi distinto. Cando Marcos, ou algún outro descoñecido autor deste evanxeo atribuído pola tradición a Marcos, fala dos medos dos que viaxaban con Xesús na barca, utiliza de feito palabras gregas distintas para se referir ó primeiro medo (o medo de afogaren todos) e, despois, ó medo, ó “medo enorme” (tal como se di no relato), co que quedaron afectados os discípulos trala calma do mar producida polas palabras de Xesús.
    O primeiro medo era o medo dos que estaban temerosos e acovardados (“deiloí”) ante a furia do mar e do vento. Sentíanse efectivamente incapaces de lle facer fronte a una situación angustiosa. En cambio, o segundo “medo” (“fóbos” en grego) resulta ser algo semellante ó que os estudosos da historia e fenomenoloxía das relixións (Rudolf Otto sobre todo)  chaman o “tremendum”, aquilo divino que fai tremer e suscita ó tempo respecto e admiración.
    Os discípulos pasan, pois, dun tipo de medo -medo ós elementos da natureza- a outro medo de tipo superior e distinto (“medo enorme”) ante quen se presenta como aínda máis poderoso ca eses elementos naturais. Un medo, ou máis ben pasmo, producido agora nos discípulos por alguén que non parece diferenciarse deles en nada especial, pois ata había ben pouco estaba el a durmir vencido polo sono na propia e indefensa barca. “Quen será este ó que mesmo o vento e o mar obedecen?”, comentan abraiados e cheos de temeroso respecto os discípulos.
    Atopámonos unha vez máis ante o misterio de Xesús, un coma nós, mais no que o Pai Deus puxo tódalas súas compracencias. Non nos queda outra opción senón crer ou non crer nel, na súa persoa. Xesús, na súa crítica ás angustias e medos dos discípulos contrapón nidiamente tales medos á “fe”, na que non parecen aínda abondar os seus discípulos: “Por que tendes tanto medo? Seica aínda non tendes fe?”. Se para Xesús a fe é a que é capaz de mover montañas, tamén é fe aquela que é quen de paralizar perigosos movementos de ventos e mares.
    Nesta opción entre crer ou non crer, entre ter fe ou non tela, está en xogo, alá no fondo, a nosa felicidade ou infelicidade, a nosa esperanza ou desesperanza, unha vida dominada por medos e angustias ou pola confianza filial e fraternal.
    Xesús preséntase ante nós como unha verdadeira “graza”, é dicir, como unha grande, alegre e gratuíta noticia para a humanidade.

* Domingo, 21 de xuño 2015

Xuntámonos aquí, queridos irmáns e amigos, para celebrarmos a entrega do Premio “Antón Losada Diéguez”, que comeza con esta eucaristía a carón da tumba do propio Antón Losada, que lle dá nome e dignidade a este prezado  galardón literario. Neste ano dáse ademais a feliz casualidade de que podemos celebrar o acto no mesmo día, 13 de xuño, no que Antón Losada, aquí presente nas súas cinzas, celebraba o seu santo, é dicir, no mesmo día da festividade do santo franciscano Antón de Padua, que morrera neste día do ano 1231, hai agora case oito séculos.
    Agradézovos a todos a vosa presenza aquí. Ós familiares de Antón Losada (de maneira especial á súa filla Mercedes), ós representantes institucionais dos concellos de Carballiño e Boborás e ás demais instancias políticas ou culturais que están hoxe aquí con nós. En calquera caso, no específico ámbito cristián deste encontro noso, non hai ninguén máis ca ninguén, dado que todos somos irmáns. Por iso estendo o agradecemento a cantos participades aquí, con unha ou outra función, neste encontro eucarístico, en simpatía coa persoa, as ideas e a vida de Antón Losada.
    Porque eucaristía significa iso sempre: “acción de grazas”. Nesta atmosfera de agradecemento mutuo e xeral está naturalmente incluído o noso agradecemento ó Deus Pai de todos. Ó Deus que nos creou e nos quere, que fixo que nacésemos e puidésemos vivir nun país tan fermoso como Galicia e que desexa que o respectemos e melloremos aínda máis. Un Deus que nos deu unha lingua de noso, que nos proporciona unidade e dignidade. Fíxoo a través de tódalas xeracións de mulleres e homes que nos precederon. Elas e eles foron os creadores desta lingua nosa que, a través do noso cotián uso dela, se resiste con teima e orgullo a desaparecer ou a ser considerada como inferior ou subordinada a outra calquera.
    Foron moitos os que loitaron a prol do rexurdimento e fortalecemento desta nosa lingua a tódolos niveis, tamén no eido eclesiástico ou litúrxico. Entre eles tamén o noso Antón Losada, que con só 33 anos dicía publicamente unha vez, hai case un século (era o ano 1918), palabras tan axeitadas como as seguintes: “Unha das axudas que desde eiquí é preciso pedire é a dos Vispos de Galicia, dos ecresiásticos gallegos, convencidos como están a maoría deles que o predicare en gallego daría máis froitos –e se non que fagan a proba- como os darían os rezos i o catecismo nesta lingua pra acabar dunha vez con ese feito de escravitude, ese aldraxe i esa moura mágoa de obrigar ó pobo a falar a Dios i á xente fina noutra lingua como si a nosa fose tan despreceable que non servira pra falar con Dios que é infinida misericordea e infinida omildade, que de todo se decata e non quere a ninguén máis cós omildes”.
    Nesta fin de semana preséntasenos ós cristiáns nas lecturas litúrxicas do domingo a imaxe tan coñecida da humilde semente ou do cativo xermolo que misteriosamente se desenvolven e van medrando pouco a pouco co tempo ata se converteren en plantas ou árbores vizosas. Para Xesús, a implantación do seu Reino é semellante ó calmoso e eficaz proceso que se desenvolve no reino vexetal da natureza, que todos ben coñecemos.
    O primeiro e principal sementador do Reino de Xesús é o propio Deus Pai, que en Xesús se dirixe a nós e nos dá a súa palabra. Xesús é esa Palabra que se fixo carne e que habitou entre nós. Palabra divina sementada no mundo e que fixo xurdir arredor de si apóstolos e discípulos sobre os que se asenta a Igrexa de Deus. Mais Xesús non nos deixou el mesmo nada escrito sobre si mesmo nin sobre a súa mensaxe. Foron outros os que -abraiados pola grandeza, bondade e humildade da súa persoa e dos seus feitos- falaron ou escribiron sobre el. O que si el fixo foi falar coas persoas, estar con elas e acompañalas nas súa necesidades e nos seus problemas. É dicir, Xesús, semente viva de Deus Pai, deixouse sementar por el no mundo, para que o Reino de Deus puidese medrar logo á maneira dalgún deses frondosos castiñeiros, ben afincados na terra arredor desta igrexa, que non xurdiron senón dun humilde froito de castaña depositado na terra.
    Hai agora tres anos, no ano 2012, tiven ocasión de estar tamén aquí, en Moldes, e puiden escoitar a intervención dun dos agasallados co premio “Antón Losada”, que se chama Agustín Fernández Paz. Lera eu daquela, pouco antes, unha novela súa co título de “Non hai noite tan longa”, que me encantara e quería saudalo e agradecerllo. Pois ben, o autor desta novela falou moi preto de aquí, no pazo de Antón Losada, tras recibir o premio, sobre a personalidade de Antón Losada dicindo que fora un gran “sementador”, é dicir, xustamente aquilo que estou aquí a comentar:  que Antón Losada escribira pouco, mais que sementara moito nas súas conversas con diversas persoas.
    Efectivamente, Losada foi un gran sementador de consellos e de ideas e dotado dunha gran capacidade para influír amigabelmente nas persoas. Sabemos que influíu poderosamente, coa súa presenza e a súa palabra, sobre personaxes moi relevantes do galeguismo da época como Otero Pedrayo, Risco, Castelao e outros grandes. Así nolo conta, por exemplo, o mesmo Otero Pedrayo cando escribía sobre el: “Non teño coñecido personalidade de semellante forza suxestiva. Foi lóxico que a penas escribise nada quen alentaba con tan calmo e custante entusiasmo na actualidade”. Desa “forza suxestiva” de Antón Losada en relación coa conversión de Otero Pedrayo ó galeguismo dará testemuño o propio Otero nunha entrevista: “Foi Losada a quen primeiro lle escoitei dicir que Galicia era unha idea, algo que estaba agardando tamén a voz que a guiara polo seu camiño. Un bo día chamoume e díxome: Otero, xa tes trinta anos, xa está ben, xa vai sendo hora de tomar unha postura e pórse a traballar”.
    Como vedes, e tal como vos dicía, Antón Losada foi sobre todo un sementador de palabras e ideas que outros  poderían levar logo á práctica. Dado que el viviu moito na vila da Estrada, o meu concello natal, é posíbel que incluso algo se lle pegase daquel dito que hai sobre os estradenses: “Os da Estrada pola palabra”.
    O resultado está ben á vista. Da palabra oral, falada, sementada, de Antón, naceu a palabra escrita, aquela á que Antón non se podía dedicar plenamente, debido ó seu intenso labor profesional e político e tamén á súa relativamente curta vida. Pois ben, esta palabra escrita é xustamente, en boa parte, a daqueles escritores que ano tras ano van recibindo este importante premio “Antón Losada Diéguez”. Pois está suficientemente claro que eles lle deben o honor e o espallamento da obra premiada á existencia e ó protagonismo sementador de Antón Losada.
    Quero rematar xa, non sen lles dar antes os meus parabéns ós autores premiados e esperando tamén que en todos nós naza, medre e frutifique vizosamente, en palabras e en feitos, esa humilde semente de cristianismo e galeguismo que Antón Losada soubo sementar e manter a cotío xuntos con teima e ardencia.

* Moldes, 13 de xuño 2015

    A liturxia volve levarnos neste domingo ó que ela chama o tempo “ordinario”. Volvemos, pois, coma quen di, “ó rego” con este domingo XI do tempo “ordinario” que hoxe celebramos. Despois dunha longa interrupción deste tempo “ordinario” coa Coresma, coa Pascua e coas últimas festividades da Trindade e do Corpo e Sangue de Cristo.
    E para “volver ó rego”, que ten que ver coa labranza e coa sementeira, nada mellor que unha parábola coma a de hoxe de Xesús sobre a semente que cae na terra. O modo de vivirmos nas grandes cidades agáchanos moitas veces cousas fundamentais da vida: de como nacen as plantas, ás árbores e outros seres vivos. Dun gran pequerrecho e intranscendente á primeira vista sae un mundo de vida, de frondosidade, de beleza... Menos mal que nos pisos das cidades aínda podemos coidar nos balcóns ou nas terrazas unha ou varias macetas con plantas que nos gustan. E iso fainos presente, aínda que sexa a pequeno nivel, o que ocorre na natureza en grandes proporcións.
    Cando eu era rapaz -nacera nunha pequena parroquia da nosa verde terra galega (coma o Balbino da novela de Neira Vilas)- unha das cousas que me gustaba facer, aparte de seguir niños de paxaros e apolitar nas árbores, era sementar castañas nun pequeno recipiente de lata con terra dentro e poñerme a esperar o día no que os primeiros gromos do futuro castiñeiro facían acto de presenza. Coido que non tiña que ver coa Trindade de Deus da que falabamos hai un par de domingos. Pero si: metía tres castañas na terra (non eran nin dúas nin máis de tres) e xa non lembro ben se saían despois un, dous ou ata tres cativos comezos do futuro e forte castiñeiro. Logo, cando eran xa algo grandiños, levabámolos a unha veiga ou leira, para replantalos alí. Cos anos os castiñeiros, xa bos mozos ou adultos, devolvíannos nun só ourizo dos moitos que o castiñeiro tiña as tres castañas das que nos desprenderamos anos antes para cubrilas coa terra.
    Estas marabillas da natureza que Deus puxo a andar están aí simplemente diante de nós. Para que aprendamos así a vermos como é a realidade e como é tamén Deus, aínda que non sexan elas máis ca pequenos sinais, a xeito de vagalumes, para orientármonos no escuro camiño da vida.
    Xesús recorre moitas veces, como ben sabemos, a este tipo de realidades da natureza para que aprendamos a comprender o seu reino, o que el chama “o Reino de Deus”. É lóxico, porque o estilo de Deus, o seu modo de facer as cousas non pode ser moi distinto nun caso e noutro, quero dicir no eido natural e no que adoitamos chamar sobrenatural ou espiritual. Á fin e ó cabo, Deus é o autor común e único destas dúas dimensións da realidade que nós máis dunha vez separamos demasiado. É un estilo que sempre ten que ver co marabilloso, co inesperado, co que nos abraia. É dicir, co divino.
    Xesús descríbenos de maneira moi fermosa o proceso do gran de trigo desde que se sementa na terra ata que a espiga xa está a tempo para ser recollida e converterse en pan que alimenta. Ou tamén o que lle pasa ó gran de mostaza, que malia ser tan pequerrecho, é capaz de se converter despois en preferido obxectivo dos paxaros para construíren alí en primavera os seus niños.
    As comparanzas de Xesús coa flora e a fauna que temos diante dos ollos por pouco que nos debrucemos na natureza, fálannos de que Deus, o sementador de vida, de bondade e de amor, é un sementador que non quere queimar etapas, que dá tempo ó tempo, que non exerce violencia endexamais con ninguén. O que si fai é sementar de moitas maneiras a súa palabra, acochándoa co seu coidado e co seu agarimo para que no seu tempo produza froito.
    Teñen moita importancia na evolución da humanidade os bos sementadores e sementadoras. Aquelas e aqueles que coa súa palabra, co seu modo de se comportaren cos demais, van facendo coa súa vida e coa súa paciencia que outros reciban e deixen medrar en si a semente de vida que recibiron deles. Isto ten a súa aplicación non só no eido relixioso ou cristián, senón tamén no social e político. Convivín durante bastantes anos cun compañeiro meu xesuíta que era fillo dun relevante político galeguista chamado Antón Losada Diéguez, do que seguramente algunha vez oístes falar. Nun acto público sobre este importante político ourensán un dos que alí interviñeron dixo sobre Antón Losada que fora un gran “sementador”:  que escribira pouco, pero que sementara moito en conversas con persoas que despois serían grazas a el moi decisivos no eido concreto do galeguismo, como por exemplo Otero Pedrayo, Risco ou Castelao.
    Pois ben, se pola nosa parte non nos sentimos moi satisfeitos con nós mesmos porque non acabamos de vernos tan bos cristiáns como desexariamos, procuremos polo menos sementar coas nosas pobres palabras e coas as nosas humildes obras a frutífera palabra de Deus e as súas grandes obras e marabillas. E esperemos, teñamos paciencia, ata que agrome ó seu tempo a semente transformándose en nova e vizosa árbore, pois Deus ten os seus propios ritmos, que non teñen por que se identificar cos nosos.
    Á fin e ó cabo non somos nós os verdadeiros sementadores. É sempre Deus quen, polos seus sorprendentes camiños, continúa a sementar no mundo. El segue a facer sempre, por medio de nós, o traballo da súa sementeira. Nós non temos por que coñecer de antemán os froitos concretos que el quere acadar a través de nós, na nosa época, ou a través dos que veñan despois de nós, nunha historia que endexamais deixará de se presentar en cada tempo concreto como nova e sorprendente.
    Falábavos das castañas de cando eu era cativo. Agora, e para rematar, léovos algúns anacos dun poema do Pai Seixas (do que o venres día 26 deste mes celebraremos aquí en Vigo o centenario do seu nacemento onda a súa estela de pedra da rúa que leva o seu nome). El sementou moitas veces aquí, desde este altar, a palabra de Deus. Neste poema, dedicado ós seus pais e escrito por el cando tiña 33 anos, lembrábase el con fondo agradecemento a Deus, da súa infancia no colo agarimoso da natureza deste xeito:

Que tempos os de Gonzar!
Aínda era eu moi neniño!
Cando brincaba na herba,
cando ollaba os paxariños
 [...]
Que tempos os de Gonzar!,
tempos que foron tempiños!

Mazás da Santa Mariña
pasadas dos paxariños,
con que gozo eu vos comía,
caladiño, caladiño!
Abeleiras do abeleiro
da leira do meu paiciño,
que de cote eu atopaba
a carón do meu camiño!
Silvas cheas de amoriñas
remexidas cos espiños,
con que gusto eu vos comía
ao pasar polos camiños!
[...]

Tempos de Gonzar ditosos
fuxiron por seu camiño!
Non vos esquezo anque morra,
aínda que deixe o corpiño.
Foron os primeiros gromos
da miña espiga de millo.
[...]
Mais agora que fuxiron
cal fuxe o tempo dos niños;
agora que xa son home
dimpois de moito camiño;
agora bendigo a Deus
que alá naqueles tempiños,
coma o orballo que repousa
nas follas do treboliño,
así puxo nesta i-alma
deste probe picariño
a fogueira da súa gracia
que aluma no meu esprito.
Por iso ollando hoxe a Deus
e aos meus pais queridiños:
Que tempos os de Gonzar!,
tempos que foron tempiños!

O novísimo miliario romano que non sei moi ben se caeu do ceo ou do digno concello da cidade olívica moi preto da igrexa de Santiago de Vigo (sen lle a esta ocasionar dano ningún) é desde logo algo que merece ser visitado, preferentemente con visita guiada... Pois nel hai inscricións, aínda que non moitas, que precisan axuda culta. Unhas están escritas nunha lingua que pra algúns é case morta ou a piques de morrer, a que chaman galega; outras noutra lingua que leva xa tempo morta, aínda que algúns tivemos feliz oportunidade de aprendela de mozos porque nos dicían, e tiñan razón, que sen sermos suficientemente sabedores dela pouco saberiamos a fondo e de verdade sobre as linguas romances coma o noso galego, que por certo segue a ser pese a todo a miña lingua, aquela que, en canto de min dependa, utilizarei a cotío e mentres teña un sopro de vida. Esa outra lingua á que me refiro é naturalmente a latina, da que xurdirían co tempo, ademais da galega, outras linguas do noso contorno europeo. Evidentemente, tratándose dun miliario romano a lingua latina non podía estar ausente nel.
    Pois ben, na parte baixa do miliario e con letras ben grandes pra que se poidan ler doadamente sen darmos grandes saltos pódese ler, se non lembro mal, o seguinte: VIVERE IN PULCHRAM CIVITATEM. Se por arte de maxia aparecese por alí nestes días algún falante en latín dos tempos antigos ficaría ben desconcertado. Aínda que cada unha das palabras son, si, latinas, laiaríase con razón de que a súa pulcra lingua fose tratada nesa frase de maneira tan pouco digna. Nela, efectivamente, vénse dicir, máis ou menos, algo tan inintelixíbel coma isto: vivir a unha fermosa cidade. Como calquera coñecedor do latín, por pouco iniciado que estea nesa lingua, ben sabe, se o que se pretende dicir é que “vivimos nunha fermosa cidade”, entón no esvelto miliario tería que lerse: “vivimus in pulchra civitate”. Se, en troques, só se quere eternizar unha simple sentencia xeral e abstracta, a de “vivir nunha fermosa cidade”, sen máis engadidos que a concreten, entón abondaría con retirarlles os emes finais ás palabras “pulchram” e “civitatem”. Mais tampouco me cabe dúbida algunha de que cargarlle nos ombreiros a todo un miliario unha frase tan baleira e xenérica coma esa non tería xustificación.
    En fin, esperamos que os doutos responsábeis da mensaxe insculpida con vocación de eternidade no novo miliario sexan quen de deixarnos ben arranxada a súa faciana, unha vez pasadas xa as présas inaugurais da rematada campaña electoral.

[Publicado en “Galicia Dixital”, Opinión, mércores 3 de xuño de 2015]

Dende a véspera das pasadas eleccións a cidade olívica está en posesión dun novísimo miliario romano que non sei moi ben se caeu do ceo ou, quizais mellor, doutras instancias humanas máis próximas. Está ben chantado preto da igrexa de Santiago de Vigo e merece ser visitado, preferentemente con visita guiada, pois nel hai inscricións que precisan axuda culta. Unhas están escritas nunha lingua, a galega, que para algúns está a piques de morrer; outras noutra que leva xa tempo morta, aínda que algúns tivemos oportunidade de aprendela de mozos porque nos dicían, e tiñan razón, que sen sermos sabedores dela pouco saberiamos sobre as linguas romances como a galega, aquela que sorprendentemente aínda sigo a falar. Esa outra lingua é naturalmente a latina, pois nun miliario romano a lingua do Lacio non podía estar ausente. Pois ben, na parte baixa do miliario pódese ler o seguinte: VIVERE IN PULCHRAM CIVITATEM. Se por arte de maxia aparecese por alí algún vello romano ficaría desconcertado. Pois vénse dicir alí algo tan inintelixíbel coma isto: vivir a unha fermosa cidade. Se o que se pretende inmortalizar é que “vivimos nunha fermosa cidade”, entón no esvelto miliario tería que lerse: “vivimus in pulchra civitate”. Se, en troques, só se quere eternizar a simple sentencia xeral e abstracta de “vivir nunha fermosa cidade”, entón abondaría con retirarlles os emes finais a “pulchram” e mais a “civitatem”. Mais tampouco semella axeitado cargarlle nos ombreiros a todo un señor miliario unha frase tan xenérica. En fin, os doutos responsábeis xa nos saberán informar de vagar agora, sen as urxencias electorais, o que nos quere anunciar o lustroso miliario. Manuel Cabada Castro. VIGO.
[Publicado en “La Voz de Galicia”, venres, 5 de xuño do 2015, p. 19]

O domingo pasado celebrabamos a festa da Santísima Trindade. E tomabamos conciencia do seu significado como revelación de Deus a nós do que el mesmo é: un Deus que, desde sempre, é un e trino, unido e diferente en si mesmo. Un só Deus en tres persoas, sendo cada unha delas de natureza divina. Diciamos tamén que ese Deus quere comunicarse a todos nós e facer de nós, en comuñón con El, algo semellante ó que el mesmo é: unha soa e incomparábel familia. Unha familia, na que esteamos todos unidos entre nós e con Deus polo amor, manténdonos porén todos e cada un de nós autónomos e libres, é dicir, diferentes.    Ó celebrarmos hoxe a festa do Corpo e do Sangue de Cristo, non podemos esquecer este contexto xeral grandioso do que Deus é. Como sabemos, a meirande expresión da relación de Deus con nós é o feito de que el se humanizou en Xesús, o seu Fillo encarnado, que ten un corpo igual ó noso.
    Pois ben, con este Xesús visíbel, audíbel e tanxíbel estiveron en contacto directo os seus apóstolos. Por iso son eles para nós as verdadeiras testemuñas de Xesús. Mais os que viñemos ó mundo despois deles temos tamén a posibilidade de relacionármonos dunha maneira especial con Xesús, e a través del e nel co Pai e co Espírito Santo. Esta é a fonda mensaxe da festa de hoxe, a do Corpo e Sangue de Cristo. Porque na nosa Eucaristía entramos en contacto especialísimo con Deus. E isto ocorre de dúas maneiras fundamentais:
    A primeira é ó escoitarmos comunitariamente a palabra de Deus. Ben sabemos o ben que nos fai a todos cando alguén nos dirixe a palabra. E tamén como nos doe cando alguén coñecido pasa ó noso lado sen dicirnos ren. Medramos e fortalecémonos internamente coa palabra e cos agarimos dos demais. Lembro que unha vez aquí en Vigo camiñaban algo diante de min pola beirarrúa un matrimonio que levaba consigo unha nena pequeniña. Pasaron ó lado dun mendigo que tiña moita barba e que estaba sentado na beirarrúa, sen lle faceren moito caso, mais a nena reviraba a cabeciña cara atrás, cara ó mendigo, e non paraba de saudalo coa manciña e co seu sorriso. O mendigo reloucaba de alegría ó ver que ela o ollaba e saudaba con agarimo.
    Pois ben, coa súa palabra amorosa, o Deus que tamén se fixo neno en Xesús para aprendernos a como nos comportar, diríxenos a súa palabra de xeitos moi diversos. A través da nosa propia conciencia, dos bos exemplos dos demais, mais tamén e de maneira especial e directa a través da súa palabra que se nos fai presente nos evanxeos. Neste senso, a palabra de Deus é para nós verdadeira comida. Porque nos dá azos, porque nos ofrece un sentido para a vida, porque nos capacita así para podermos vivir realmente.
    A segunda maneira de entrarmos en contacto con Deus é por medio da comuñón eucarística, despois de escoitarmos pouco antes as lecturas da Sagrada Escritura. Cando facemos iso, sabemos que non realizamos un rito baleiro. Pola palabra de Deus, na que cremos, sabemos que na comuñón do “corpo de Cristo” recibimos un forte impulso vital, dador de vida. Xesús definiuse a si mesmo moitas veces como “Vida”: “En son o camiño, a verdade e A VIDA”. “Eu son o pan VIVO”.  “Se alguén come deste pan, VIVIRÁ para sempre”. “O pan que eu darei é ... para a VIDA do mundo”. “Quen come a miña carne e bebe o meu sangue, TEN VIDA ETERNA E EU RESUCITAREINO no derradeiro día”. “Quen come este pan VIVIRÁ para sempre”.
    Esta festividade de hoxe ten que ser, pois, para nós unha nova ocasión de agradecermos a Deus pola súa xenerosidade infinita, fornecedora de vida. Un Deus que se deixa comer por nós para que así poidamos participar da súa forza e da súa vida.
    En calquera caso, Deus quere que vivan todos, quere que participen da vida cantos se senten ameazados por necesidades materiais ou espirituais. Por iso esta festa eucarística ha ser sempre unha festa non só íntima ou devota, senón tamén e sobre todo comunitaria e social. Para que así como Deus nos ofrece e nos dá a súa vida a cada un de nós, así tamén deamos nós polo menos algo da nosa vida, do que somos ou temos, ós demais. Con esa acción non perdemos nada, senón que polo contrario gañamos e medramos moito na propia vida.
    O evanxeo da festividade de hoxe refire os acontecementos da derradeira Cea do Señor, cando Xesús lles di ós Apóstolos: “Isto é o meu corpo”, “Isto é o meu sangue”.     Aquí tedes diante vosa tódolos días en imaxes de pedra o fermoso conxunto escultórico da “derradeira Cea”. Hai preto de corenta anos que se colocou aquí, no ano 1976, oito anos despois de ter sido inaugurada a igrexa. Chamamos a esta igrexa a “igrexa dos Apóstolos” por esta imaxe dos Apóstolos. Está ben, mais o escultor que realizou a obra, Xoán Piñeiro, falaba sempre desta creación artística súa como “A Cea” ou “A Derradeira Cea”. As imaxes esculpiunas el en pedra de granito que se trouxo dun monte da Pedrosa (Mañufe): houbo que baixar as pedras de alí e levalas ó estudo que tiña el en Goián. Despois trasladáronse ata aquí e colocáronse no paramento de pedra deste presbiterio. Ó final a xente de entón quedou entusiasmada e eufórica coa obra ben feita. Supoño que a vós tamén vos gusta. Hai entendidos que pensan incluso que esta é a grande obra de Xoán Piñeiro.
    E como estamos no ano centenario do nacemento do Padre Seixas e el estaba aquí cando se colocou esta imaxe de pedra, que a el lle gustaba moito polo seu recendo a evanxeo, porque presentaba a Xesús como amigo e compañeiro de pescadores e de pecadores, léovos o que un xornalista escribía hai xa algúns anos sobre esta eucaristía de pedra, sobre Piñeiro e sobre o P. Seixas:
    “Lembro, coma se fose hoxe, cunha emoción que aínda é capaz de humedecer os ollos, unha das homilías daquel entrañábel ser, o Pai Seixas, cando a obra de Piñeiro acababa de ser colocada na igrexa [esta] e a defensa que fixo dela, porque ós ollos dalgúns eclesiásticos e segrares xerara reparos [...] En pedras e en madeiras ía deixando Piñeiro a pegada da súa capacidade creadora, e ó seu nome de pía engadíronlle o alcume de ‘fai santos’. E apóstolos e santos fixo sobre a pedra, tomando como modelos xentes das mariñeiras terras do Morrazo, algo que confesou e escandalizou a máis dun, esquecéndose estes de que pescadores de almas, para un Reino que non é deste mundo, quería que fosen os participantes na Cea”.
    A festividade do “Corpo e do Sangue de Cristo” é, pois, a grande e viva lembranza sobre ata onde pode chegar o amor de Deus na súa entrega agarimosa a todos nós co fin de nos comunicar a súa vida.

* Domingo, 7 de xuño 2015

Pentecoste é o nome de orixe grega da festividade da vinda do Espírito Santo onda nós. Fai referencia ós “cincuenta” días de despois da Resurrección do Señor. Un número de días que tampouco se ha entender aquí literalmente senón de maneira simbólica. Día emocionante, grandioso, este da vinda do Espírito Santo onda nós, para se facer presente en cada un de nós, homes e mulleres do mundo enteiro de hoxe, pero tamén de tódalas épocas anteriores e das vindeiras.     
    A festa de Pentecoste está en paralelismo e, ó tempo, á maneira de contrapunto coa festa da Ascensión do Señor, que celebrabamos o domingo pasado. Aledabámonos entón e dabámoslle grazas a Deus Pai polo ascenso glorioso de Xesús ós ceos despois da súa Resurrección. Coa Ascensión de Xesús estaba para sempre sinalado o camiño e construída a ponte, entre a terra e o ceo, para acadarmos así vida e felicidade definitivas.     Hoxe, nesta festa do Espírito Santo, o que ocorre non é unha vez máis un “ascenso”, unha “Ascensión”, senón, máis ben ó revés, un “descenso”, unha vinda onda nós do Espírito Santo. Por mediación de Xesús ascendido ós “ceos”, é dicir, ascendido a esa nova situación gloriosa de Xesús, anticipo do que será a nosa, baixa o “Espírito” de Deus onda nós. Un “Espírito” que fica xa para sempre onda nós. O Espírito de Deus veu onda nós, está con nós e estarao sempre. A súa vinda non ten data de caducidade. Veu para se quedar. De modo que se é verdade que Xesús ascendeu ós ceos, non hai unha ascensión do Espírito Santo ó ceo, posterior á súa vinda onda nós. El mantense no interior do corazón de cada un de nós e nel quere permanecer como en casa propia.
    Por iso non parece moi evanxélico ou cristián esa especie de sentimento de saudade ou morriña ante a Ascensión de Xesús ós ceos, tal como se expresaba, por exemplo, Frei Luis de León no seu famoso poema, que, traducido ó galego, comeza así:  “E deixas, Pastor Santo, / a túa xente no val fondo, escuro, / en soidade e mais pranto, / e vas rompendo o puro / ar, que conduce ó teu porto seguro?”. Pois a vinda,  o “descenso” do Espírito Santo onda nós libéranos máis ben de toda morriña, enche plenamente calquera posíbel ou imaxinábel baleiro do Deus que se nos manifestou en Xesús. Porque o Espírito Santo vén sendo algo así como a presenza de Deus entre nós máis alá do tempo histórico en que Xesús estivo entre nós.
    Precisamente por iso, é dicir, grazas á vinda do Espírito Santo, enviado onda nós por Xesús e polo Pai, podía dicir Xesús, a pesar da súa marcha, a pesar da súa “Ascensión”, que el, Xesús, “estará sempre connosco ata a fin do mundo”. Se Xesús é a imaxe, o retrato vivo de Deus Pai, o Espírito Santo é pola súa parte a presenza viva e actuante de Xesús, ascendido ós ceos, en tódalas persoas de boa vontade do mundo enteiro deica a fin dos tempos.
    Nos Feitos dos Apóstolos, o Espírito de Deus énos presentado, na súa vinda onda nós, como “un ruído dun forte golpe de vento” que o enche todo e como “linguas de lume” que se pousan sobre cada un dos presentes. Ocorre aquí unha transformación fonda dos apóstolos, que os fai sentirse a si mesmos como “cheos do Espírito Santo”. De tal maneira que son capaces de dárense a entender por cantos os escoitan. Dísenos alí que todos os comprendían perfectamente, coma se falasen na súa propia lingua, sendo así que de feito os que os escoitaban eran de moi diferentes linguas e nacións.
    E a propósito de linguas e nacións, cando nesta nosa igrexa dos Apóstolos se celebrou hai agora algo máis de 46 anos a primeira misa oficial en galego, no domingo 12 de xaneiro de 1969, podemos dicir hoxe que o Espírito Santo traballou tamén entón á maneira dun “forte golpe de vento” que destruíu prevencións, atrancos e inxustizas históricas que impedían que a liturxia e o anuncio do evanxeo puidesen ser expresados por fin na nosa vella e fermosa lingua propia.
    Pois ben, tanto nos comezos do espallamento da boa nova de Xesús coma nos tempos de hoxe e de mañá o que nos fai moita falla a todos é ese “enchérmonos do Espírito Santo”, tal como ocorreu no primeiro Pentecoste. Ese sentirmos en nós a presenza viva do Espírito Santo, que nos dá vigor e azos para anunciarmos a mensaxe de Xesús con liberdade, alegría e agradecemento. Coas palabras, mais aínda mellor cos feitos, porque, á fin de contas, as palabras sen os feitos nin teñen sentido nin capacidade de convicción.
    ¿De qué falaban os apóstolos, transformados en si mesmos pola presenza neles do Espírito Santo? Dinnos os Feitos dos Apóstolos que “das grandezas de Deus”. Eles sentían en si mesmos o “grande” que era ese Deus que se nos dera a si mesmo no seu Fillo Xesús e que agora se facía presente coa forza e o poder transformador do Espírito.
    Por iso é hoxe, sobre todo, un día no que deberiamos repetir, no interior de cada un de nós e ó longo de toda esta eucaristía, aquela petición que a “Secuencia” formula deste xeito: “Ven, Espírito divino..., Ven, hóspede desexado... Entra ata o fondo da alma, divina luz, e enriquécenos... Ven, Espírito Santo, enche o corazón dos teus fieis...”
    Teriamos que concienciarnos de que este Deus que se nos comunica no Espírito Santo e que está na mesma orixe da igrexa é un Deus impetuoso, forte, como é forte un vento impetuoso capaz de derrubar rexos carballos ou castiñeiros. Un Deus libre e que ama a liberdade. Un Deus que se comunica e que se fai comprender en calquera lingua e cultura. Un Deus que non se ata a límites, prescricións ou ritos concretos. Porque a súa grandeza (esa grandeza da que falaban os apóstolos ós alí presentes) é unha grandeza divina.
    Sobre esta festa de Pentecoste lin nalgún sitio o seguinte co que concordo: “Na Igrexa somos moi pouco devotos do Espírito Santo. Sen embargo, só no Espírito somos os cristiáns capaces das cousas que no noso falar e no noso obrar nos distinguen como cristiáns. Sen o Espírito nin seriamos adoradores do Pai, nin seguidores de Xesús, nin servidores dos pobres. Non seriamos nada”.
    Pois ben, para convertérmonos, tal como deberiamos, en fervorosos devotos deste Espírito de Deus, mergullándonos nel e concienciándonos así da súa presenza agarimosa en nós, pidámoslle a el mesmo que nos mande a súa luz, utilizando as palabras do comezo da “Secuencia” deste día: “Ven, Espírito divino, manda a túa luz do ceo”.

* Domingo, 24 de maio 2015

Pentecoste é o nome de orixe grega da festividade da vinda do Espírito Santo onda nós. Fai referencia ós “cincuenta” días de despois da Resurrección do Señor. Un número de días que tampouco se ha entender aquí literalmente senón de maneira simbólica. Día emocionante, grandioso, este da vinda do Espírito Santo onda nós, para se facer presente en cada un de nós, homes e mulleres do mundo enteiro de hoxe, pero tamén de tódalas épocas anteriores e das vindeiras.         A festa de Pentecoste está en paralelismo e, ó tempo, á maneira de contrapunto coa festa da Ascensión do Señor, que celebrabamos o domingo pasado. Aledabámonos entón e dabámoslle grazas a Deus Pai polo ascenso glorioso de Xesús ós ceos despois da súa Resurrección. Coa Ascensión de Xesús estaba para sempre sinalado o camiño e construída a ponte, entre a terra e o ceo, para acadarmos así vida e felicidade definitivas.     Hoxe, nesta festa do Espírito Santo, o que ocorre non é unha vez máis un “ascenso”, unha “Ascensión”, senón, máis ben ó revés, un “descenso”, unha vinda onda nós do Espírito Santo. Por mediación de Xesús ascendido ós “ceos”, é dicir, ascendido a esa nova situación gloriosa de Xesús, anticipo do que será a nosa, baixa o “Espírito” de Deus onda nós. Un “Espírito” que fica xa para sempre onda nós. O Espírito de Deus veu onda nós, está con nós e estarao sempre. A súa vinda non ten data de caducidade. Veu para se quedar. De modo que se é verdade que Xesús ascendeu ós ceos, non hai unha ascensión do Espírito Santo ó ceo, posterior á súa vinda onda nós. El mantense no interior do corazón de cada un de nós e nel quere permanecer como en casa propia.
    Por iso non parece moi evanxélico ou cristián esa especie de sentimento de saudade ou morriña ante a Ascensión de Xesús ós ceos, tal como se expresaba, por exemplo, Frei Luis de León no seu famoso poema, que, traducido ó galego, comeza así:  “E deixas, Pastor Santo, / a túa xente no val fondo, escuro, / en soidade e mais pranto, / e vas rompendo o puro / ar, que conduce ó teu porto seguro?”. Pois a vinda,  o “descenso” do Espírito Santo onda nós libéranos máis ben de toda morriña, enche plenamente calquera posíbel ou imaxinábel baleiro do Deus que se nos manifestou en Xesús. Porque o Espírito Santo vén sendo algo así como a presenza de Deus entre nós máis alá do tempo histórico en que Xesús estivo entre nós.
    Precisamente por iso, é dicir, grazas á vinda do Espírito Santo, enviado onda nós por Xesús e polo Pai, podía dicir Xesús, a pesar da súa marcha, a pesar da súa “Ascensión”, que el, Xesús, “estará sempre connosco ata a fin do mundo”. Se Xesús é a imaxe, o retrato vivo de Deus Pai, o Espírito Santo é pola súa parte a presenza viva e actuante de Xesús, ascendido ós ceos, en tódalas persoas de boa vontade do mundo enteiro deica a fin dos tempos.
    Nos Feitos dos Apóstolos, o Espírito de Deus énos presentado, na súa vinda onda nós, como “un ruído dun forte golpe de vento” que o enche todo e como “linguas de lume” que se pousan sobre cada un dos presentes. Ocorre aquí unha transformación fonda dos apóstolos, que os fai sentirse a si mesmos como “cheos do Espírito Santo”. De tal maneira que son capaces de dárense a entender por cantos os escoitan. Dísenos alí que todos os comprendían perfectamente, coma se falasen na súa propia lingua, sendo así que de feito os que os escoitaban eran de moi diferentes linguas e nacións.
    E a propósito de linguas e nacións, cando nesta nosa igrexa dos Apóstolos se celebrou hai agora algo máis de 46 anos a primeira misa oficial en galego, no domingo 12 de xaneiro de 1969, podemos dicir hoxe que o Espírito Santo traballou tamén entón á maneira dun “forte golpe de vento” que destruíu prevencións, atrancos e inxustizas históricas que impedían que a liturxia e o anuncio do evanxeo puidesen ser expresados por fin na nosa vella e fermosa lingua propia.
    Pois ben, tanto nos comezos do espallamento da boa nova de Xesús coma nos tempos de hoxe e de mañá o que nos fai moita falla a todos é ese “enchérmonos do Espírito Santo”, tal como ocorreu no primeiro Pentecoste. Ese sentirmos en nós a presenza viva do Espírito Santo, que nos dá vigor e azos para anunciarmos a mensaxe de Xesús con liberdade, alegría e agradecemento. Coas palabras, mais aínda mellor cos feitos, porque, á fin de contas, as palabras sen os feitos nin teñen sentido nin capacidade de convicción.
    ¿De qué falaban os apóstolos, transformados en si mesmos pola presenza neles do Espírito Santo? Dinnos os Feitos dos Apóstolos que “das grandezas de Deus”. Eles sentían en si mesmos o “grande” que era ese Deus que se nos dera a si mesmo no seu Fillo Xesús e que agora se facía presente coa forza e o poder transformador do Espírito.
    Por iso é hoxe, sobre todo, un día no que deberiamos repetir, no interior de cada un de nós e ó longo de toda esta eucaristía, aquela petición que a “Secuencia” formula deste xeito: “Ven, Espírito divino..., Ven, hóspede desexado... Entra ata o fondo da alma, divina luz, e enriquécenos... Ven, Espírito Santo, enche o corazón dos teus fieis...”
    Teriamos que concienciarnos de que este Deus que se nos comunica no Espírito Santo e que está na mesma orixe da igrexa é un Deus impetuoso, forte, como é forte un vento impetuoso capaz de derrubar rexos carballos ou castiñeiros. Un Deus libre e que ama a liberdade. Un Deus que se comunica e que se fai comprender en calquera lingua e cultura. Un Deus que non se ata a límites, prescricións ou ritos concretos. Porque a súa grandeza (esa grandeza da que falaban os apóstolos ós alí presentes) é unha grandeza divina.
    Sobre esta festa de Pentecoste lin nalgún sitio o seguinte co que concordo: “Na Igrexa somos moi pouco devotos do Espírito Santo. Sen embargo, só no Espírito somos os cristiáns capaces das cousas que no noso falar e no noso obrar nos distinguen como cristiáns. Sen o Espírito nin seriamos adoradores do Pai, nin seguidores de Xesús, nin servidores dos pobres. Non seriamos nada”.
    Pois ben, para convertérmonos, tal como deberiamos, en fervorosos devotos deste Espírito de Deus, mergullándonos nel e concienciándonos así da súa presenza agarimosa en nós, pidámoslle a el mesmo que nos mande a súa luz, utilizando as palabras do comezo da “Secuencia” deste día: “Ven, Espírito divino, manda a túa luz do ceo”.

*Domingo, 24 de maio 2015

Esta festa luminosa da Ascensión abrangue mensaxes e ideas grandes e sublimes. Porque nela, neste Cristo do que se nos di que “ascende” ó ceo, veñen xuntarse dalgunha maneira o ceo e maila terra. Ceo e terra entendidos naturalmente de maneira simbólica, en tanto que coa terra asociamos o imperfecto mentres que, pola contra, co ceo o que non remata, o totalmente bo. 
Non se trata, con todo, de dúas realidades, o ceo e maila terra, totalmente diferentes ou opostas. Pois, por unha parte, en Deus Pai atópase a síntese e a razón de ser de ámbalas dúas; porque el, “o Pai omnipotente”, tal como confesamos no Credo, é o “Creador do ceo e máis da terra”. E, por outra parte, no seu Fillo Xesús encarnado, a terra e a humanidade toda están e estarán sempre presentes por toda unha eternidade. Porque el, Xesús, é e será sempre un de nós, por máis que sexa tamén e será para sempre o Fillo único e benquerido de Deus.
Xesús “ascende”, pois, na festividade que estamos a celebrar, a un novo e definitivo nivel. Amósanos así cal é tamén o noso “camiño”. Xa dixera el de si mesmo que non só é a Verdade e a Vida, senón tamén o “Camiño”. Un camiño, polo tanto, que todos estamos chamados a percorrer. Nunha peregrinaxe na que non nos fallarán as forzas do seu Espírito, do Espírito Santo que Xesús mesmo nos promete hoxe: “Recibiredes a forza do Espírito Santo, que virá sobre vós”.
Trátase dunha peregrinaxe, dunha “ascensión”, a de cada un de nós, que non a facemos polo tanto en solitario. Ben sabemos que unha peregrinaxe ou calquera viaxe se fan máis doadamente cando se vai con outros que o acompañan a un, que dan azos ou que fornecen axuda cando se precisa. El vai connosco. E non de calquera maneira. Vai sempre diante, facendo o meirande esforzo e abríndonos o camiño. 
En realidade todos formamos unha unidade con el. Segundo Paulo, na súa carta de hoxe ós Efesios, os cristiáns formamos con Xesús Cristo un só corpo, sendo el a “cabeza” deste corpo. Deus Pai −dinos Paulo− é quen someteu todo a Xesús e quen “o puxo por riba de todo como cabeza da Igrexa, que é o seu corpo”. Nós somos, polo tanto, membros deste corpo misterioso, que ten ó propio Xesús como “cabeza” que dirixe, estimula e coida de tódolos membros do seu corpo místico, que somos todos nós. 
Pero pensemos unha vez máis. A este Xesús Cristo que ascende ó ceo están unidos tódolos homes e mulleres do mundo, do tempo pasado, do presente e do porvir, sexan da ideoloxía ou crenza que sexan. Todos están, estamos, chamados e convidados a este esforzo común con el cara a unha meta grandiosa e fermosa, que ninguén no fondo pode deixar de apetecer. Porque ¿quen non quere vivir?, ¿quen non busca a verdade?, ¿quen non quere acertar co camiño que leva á felicidade? 
Pois ben, quen queira que teña estes desexos (e todos os temos dunha ou doutra maneira, en maior ou menor grao) debería saber que Xesús está con el, que el está con Xesús. Non podemos converter a Xesús en alguén que está só reservado para certas persoas, que fagan certas cousas, realicen certos ritos ou cumpran con determinados preceptos concretos. Xesús esta aí para todos, para toda a humanidade. Pois El non é nin máis nin menos que a imaxe fiel e perfecta para todos do Deus que é Pai de todos.
Por iso Paulo, na súa carta de hoxe, ó falarnos de que a Igrexa é o corpo de Cristo e sabendo que Cristo é a imaxe viva do Pai de todos, non deixa de dicir sobre a Igrexa (e non só sobre Cristo) que a Igrexa é “a plenitude daquel que o enche todo en tódalas cousas”. Por iso a Igrexa non pode deixar de se entender a si mesma como “católica”, é dicir, como “universal”.
Isto pode relacionarse tamén co mandado que, segundo o evanxeo de hoxe, lles fai Xesús ós seus apóstolos: “Ide polo  mundo enteiro e anunciade a Boa Nova a toda a creación”. A anunciar esta Boa Nova, esta gran noticia, estamos chamados non só os que recibimos o encargo de facer isto presidindo as eucaristías dominicais, senón todos e cada un dos cristiáns na súa vida familiar, comunitaria e social, dando así testemuño da nosa fe e sobre todo do noso amor a todos. Así o entendeu, por exemplo, o fundador dos chamados Misioneiros e Misioneiras Identes, un Instituto Relixioso fundado polo madrileño Fernando Rielo, que faleceu no ano 2004, ó lles pór o nome de “Identes” ós membros do seu Instituto. “Identes” procede deste mandado de Xesús: “Ide polo mundo enteiro e anunciade a Boa Nova a toda a creación...”.
Decatádevos de que aquí se fala de toda a “creación” e non só da “humanidade”. A Boa Nova de Xesús ten que estenderse a toda a natureza: animais, árbores, plantas, paisaxe, etc. Temos que respectar e coidar da fermosura desta “creación” de Deus, que con frecuencia convertemos case en lixo polos intereses sen límites das industrias ou polo noso individual desleixo. Unha tarefa importante sobre todo para nós os galegos, que recibimos de Deus esta terra tan fermosa que tantos de fóra de aquí nos envexan. Porque a terra, o mar e o aire son terra, mar e aire tamén de Xesús, que viviu con nós e que seguirá a ser para sempre un de nós. Se os desfiguramos, estragamos tamén e enturbamos a imaxe e a mensaxe de Xesús. Este respecto e coidado de toda a creación inclúe tamén naturalmente esa creación cultural específica dos galegos, que é a nosa lingua, a lingua propia de Galicia, que hoxe estamos tamén a celebrar neste 17 de maio, “Día das Letras Galegas”.
Para rematar xa. Coa Ascensión de Xesús, que vén sendo o cumio da súa Resurrección, estamos todos chamados tamén a agradecer a grandeza de Deus Pai e dos seus plans sobre nós. Paulo fálanos hoxe de que deberiamos abrir os ollos para intentar comprender “o vigor da potencia e da forza” de Deus Pai en relación con nós. 
Como se nos amosa este “vigor”? Paulo explícanolo dicindo que Deus Pai exerceu o seu vigor e a súa forza “resucitando a Cristo de entre os mortos e sentándoo á súa dereita nos ceos, por riba de todo principado e potestade, de toda virtude e dominación, e por riba de todo título de honra recoñecido neste mundo e tamén no vindeiro”.
Como toda Eucaristía é agradecemento, hoxe debería selo de maneira especial á vista destes grandes plans que ten Deus sobre nós en Xesús Cristo.

* Domingo, 17 de maio de 2015

Co gallo da celebración do Día das Letras Galegas deste ano 2015 e tendo en conta que se está a celebrar tamén neste ano o primeiro centenario do nacemento en 1915 do P. Xaime Seixas Subirá, coido que acaerá ben lembrar aquí un breve escrito seu. Atópase entre a súa documentación no Arquivo Histórico da Compañía de Xesús en Galicia (Colexio Apóstolo Santiago de Vigo). Leva como título A nosa fe de galegos cristiáns e foi remitido, segundo consta escrito a man por el ó final do mesmo, o 17 de maio de 1967 (Día das Letras Galegas ) a “La Voz de Vigo”. Tras case medio século da súa redacción paga a pena prestarlle algo de atención, pois non parece que no fondo, como ben sabemos, teñan perdido actualidade. Seixas levaba daquela preto de dous anos en Vigo, onde deixaría tras vinte anos de permanencia na cidade olívica unha forte pegada de humanidade e grande aprecio da cultura e da lingua galegas. Velaquí o seu texto:

“Un home é un home polo seu esprito. Un pobo é pobo tamén polo seu esprito e o esprito dun pobo é o seu idioma.

Dun xeito semellante ao home, un pobo tamén ten unha vida e esta somente a pode desenvolver pola fe no seu propio ser, no seu propio esprito.

Hoxe, ‘Día das Letras Galegas’, cómpre afirmar fortemente a fe no noso idioma como a maneira máis eficaz de afirmar a fe nos nosos destinos.

E esta afirmación de fe no noso idioma é, ademais dunha obrigación de orde natural, unha maneira de atopar a Cristo dun xeito máis íntimo e sinxelo.

Se unha meirande parte de nós pensamos en galego, se todos nos sentimos en galego, por que non se nos dá nas nosas eirexas en galego a palabra de Deus?

Non sería deste xeito a nosa fe en Xesús máis íntima, non sería a nosa fe en Xesús máis sentida, non creriamos nel máis vividamente ao atopalo ‘máis galego’, máis acarón de nós?

Ao afirmar hoxe a nosa fe en Cristo, os cristiáns galegos afirmamos tamén a fe no noso idioma coma un camiño aptísimo pra chegar a El.”.

Só quero engadir finalmente que cando Seixas escribía estas liñas non estaba aínda aprobado o uso do galego na liturxia. Acontecemento tan singular só ocorrería o 7 de xaneiro de 1969. Moitos foron os que con Seixas loitaron de diversas maneiras polo chegada dun día así. Graciñas a todos eles!. 

*[Publicado no “Faro de Vigo” o venres 15 de maio de 2015, páx. 57]

Xoán, no seu evanxeo de hoxe, pero tamén na súa Primeira Carta (a da segunda Lectura), amósasenos como un autor denso, fondo, que vai ó cerne dos problemas. Máis alá da descrición dos acontecementos ocorridos en relación con Xesús, a el gústalle profundar, reflexionar e sintetizar. Poderiamos dicir que procede xa en certo modo como un teólogo sistemático de tempos posteriores. Por iso Xoán é simbolizado tradicionalmente en forma de aguia, pois á aguia gústalle voar a gran altura e ten ademais unha visión aguda e penetrante.
Disto dános el boa proba cando nos fala hoxe do amor: da súa importancia, da súa centralidade na mensaxe cristiá. Utilizamos tantas veces a palabra amor que ás veces esa expresión pode converterse en moeda gastada. E non debería ser así. Porque a verdade é que sen amor non pode vivir un nin poden vivir os demais. Mais ¿de onde vén para Xoán o amor?
Na súa primeira carta de hoxe, respóndenos Xoán que “o amor vén de Deus”; aínda máis, que “Deus é amor”. Isto tanto para Xoán como para calquera cristián é algo moi claro, porque ben sabemos que a única maneira de saber cómo é Deus é vendo como se comporta o seu fillo unixénito Xesús. Xesús dixera de si mesmo: “Quen me ve a min, ve ó Pai”, é dicir, ve a Deus. Pois ben, a experiencia que van tendo os apóstolos e discípulos de Xesús con el é a de alguén que os estima e os quere de verdade, que os desculpa, que os perdoa, que dá a súa vida por eles e por todos e que resucita para darlles e garantirlles a eles e a todos vida e resurrección.
Os discípulos de Xesús van aprendendo así a ver a Deus como alguén que, sobre todo, ama sen límites. De vez en cando lémbrovos, para que non o deades a esquecemento, que Deus é trindade de persoas que se aman: Deus-Pai, Deus-Fillo e Deus-Espirito. Pero isto non pode converterse en algo abstracto, nunha especie de invento ou entretemento de teólogos que non tivesen nada que facer. Non. A Trindade de Deus é a conclusión á que xa chega a primeira reflexión cristiá, cando os seguidores de Xesús se van dando conta de que el fala de si mesmo como Fillo, como o Fillo único e infinitamente querido de Deus-Pai. Pola súa parte, Xesús enténdese a si mesmo como a imaxe perfecta do Pai, como manifestación divina do mesmo Pai. De modo que en Deus hai polo menos, para dicilo dalgunha maneira, unha dualidade de persoas: o Pai e o Fillo. E esta dualidade converterase en trindade cando Xesús nos fale despois de que el e mailo Pai nos van mandar aínda unha terceira persoa, que nos encherá de consolación e que estará sempre con nós, alegrándonos e amándonos como presenza viva en nós do Pai e do Fillo. É o que chamamos o Espírito Santo.
Deus é, pois, un círculo de amor e nese círculo de amor quere que entremos tamén nós, aínda que Deus se bastaría plenamente a si mesmo sen que nós entrásemos nel. Mais des que Deus decidiu irmandarse coa humanidade toda no seu Fillo Xesús, pertencemos todos a esta atmosfera de amor da Trindade de Deus, que vén sendo algo así como o aire que respiramos. Se nos fallase ese aire non poderiamos seguir vivindo. Por iso cando unha persoa sente que non é querida, que non é amada, deixa case automaticamente de querer seguir vivindo.
Volvendo ó evanxeo de Xoán e tendo en conta que nos discípulos ós que se dirixe Xesús estamos presentes en certo modo todos nós, dinos Xesús: “Como me amou o Pai, así vos amei eu”. O comportamento de Xesús con nós non fai senón prolongar ou repetir o amor que Deus-Pai lle ten a el mesmo. Deste modo, en Xesús e con Xesús somos todos queridos infinitamente por Deus-Pai. Isto é algo que supera a nosa comprensión, porque en principio nos parece imposíbel que Deus nos poida querer tanto.
Velaquí vedes por que ten tanta importancia o de amármonos mutuamente. Ata tal punto que se converte no verdadeiro e único mandamento que de feito nos dá Xesús: “Este é o meu mandamento −dinos el−: que vos amedes uns a outros como eu vos amei”. E repítese aínda o mesmo pouco despois: “Mándovos isto: que vos amedes uns a outros”.
Polo tanto, se queremos ser verdadeiros discípulos de Xesús e “cristiáns” de verdade, non nos vale en modo algún presumir de cousas como estas: eu sonche moi relixioso, moi amante de Deus, rezo moitísimo, eu cumpro con tódalas normas, eu son moi obediente, etc., etc. Todo isto está moi ben, pero mentres non poidamos anotar, sen mentir, no currículo da nosa vida: “eu quero ben a todos, eu amo a todos, eu son amigo de todos”, se non podo dicir isto con verdade, entón nada do anterior nos será de proveito para podermos aprobar o curso, refírome ó curso longo ou curto da nosa vida. Pois xa sabedes ben aquilo que escribía San Xoán da Cruz: “ó atardecer da vida examinarante do amor”. Examinaranme sobre se arredor de min fun creando na vida un círculo de “servos”, aduladores e dependentes, e non en cambio –como debería ser-  un círculo de “amigos” de verdade, libres e independentes, tal e como fixo Xesús cos seus apóstolos e discípulos ós que lles dicía: “Xa non vos chamo servos... A vós trateivos de amigos”. 
Non se entende moi ben cómo unha cousa que en principio parece tan doada e fermosa se nos fai tan custosa e complicada. Porque quen ama, normalmente recibe tamén amor e séntese polo tanto querido e feliz. Por iso, cando nos fala aquí Xesús deste “mandamento” seu de amármonos uns a outros, engade aínda: “Díxenvos estas cousas para que a miña alegría estea en vós, e a vosa alegría sexa plena”. 
Non o dubidemos. Quen ama fai felices ós que ama e é feliz tamén el mesmo. Non fermoso libriño de “Conversas” co P. Seixas preguntáballe o entrevistador por que todos lle querían ben. E el contestaba: “É certo que teño moitos amigos e moita xente marabillosa que demostra terme estima... O ter capacidade de amar ós demais, incluso sensiblemente... repercute nunhas boas relacións... Eu sempre procuro tratar ben a xente, con agarimo e, polo xeral, son ben correspondido. Esta é unha faceta da miña vida da que estou plenamente satisfeito, sempre tiven moitos e moi bos amigos”.
Que bo sería se nós puidésemos dicir algo semellante sobre nós mesmos!
Como vedes, o tempo de Pascua convídanos unha vez máis a vivirmos de verdade a nosa fe cristiá coa alegría que procede da práctica do amor.

* Domingo, 10 de maio 2015